De planetaire uren

Waar de bronnen niet hetzelfde zeggen

Een online gevonden tabel van planetaire uren kondigt bijna altijd één enkele set regels aan, zonder te zeggen dat er andere bestaan. Er bestaan andere. Hier zijn ze, wat de bronnen erover zeggen, en wat wij aanhouden.

Ongelijke uren of uren van zestig minuten

De oude bronnen delen de dag in twaalf en de nacht in twaalf, wat uren oplevert waarvan de lengte met het seizoen verandert. Verscheidene moderne almanakken en software delen in plaats daarvan vierentwintig uren van zestig minuten op vanaf de opkomst, soms zelfs vanaf middernacht. De twee methoden vallen enkel op de equinoxen samen, en het verschil overschrijdt twintig minuten per uur op de breedtegraad van Parijs in juni.

Wij delen in twaalf, zoals Valens, Paulus van Alexandrië en Al-Biruni. De twee duren die boven de tabel worden getoond, staan er zodat je het in één oogopslag kunt controleren.

De dag begint bij de opkomst, om middernacht of bij de ondergang

De omloop van de uren vertrekt vanaf de opkomst, en daarover zijn de bronnen het eens. Maar de dag van de WEEK verandert van naam om middernacht in de burgerlijke kalender en bij de ondergang in de joodse en islamitische kalenders. Vandaar een echte afwijking: op zaterdag om elf uur 's avonds, behoren de lopende uren dan nog aan het wiel van Saturnus, of al aan dat van de Zon?

Bij ons gaat de planetaire dag van de ene opkomst tot de volgende, zonder om middernacht te worden afgesneden: de twaalf nachturen behoren aan de dag waarvan de opkomst ze heeft geopend. Dat is de lezing van Al-Biruni, en de enige die de vierentwintig stappen juist laat uitkomen.

Twee volgorden van de sferen, en Ptolemaeus weigert te beslissen

De Chaldeeuwse volgorde plaatst de Zon in het midden van de zeven, tussen Mars en Venus. De oudere volgorde, de Egyptische genoemd, zet hem net boven de Maan, waarbij Venus en Mercurius over hem heen gaan. Ptolemaeus vermeldt beide in de Almagest en zegt dat niets toelaat te kiezen, aangezien deze hemellichamen geen waarneembare parallax vertonen.

Wij gebruiken de Chaldeeuwse volgorde, om een reden die zich op bovenstaande tabel laat controleren: alleen zij produceert, geteld met vierentwintig stappen per dag, de week die wij hebben. De Egyptische volgorde zou op zondag een dag van Jupiter laten volgen.

Wat men de opkomst noemt

De opkomst is nu eens het moment waarop de bovenrand van de Zon de horizon raakt, refractie inbegrepen, dan weer dat waarop haar middelpunt hem geometrisch overschrijdt. Enkele minuten scheiden de twee conventies, en elk van de vierentwintig uren wordt daardoor met evenveel verschoven.

Wij nemen de bovenrand met de gemiddelde refractie, oftewel het middelpunt van de Zon op vijftig boogminuten onder de horizon: de conventie van de almanakken. Het is dezelfde opkomst die alle zonnedagen van de site dateert, berekend uit dezelfde sterrentijd als de Ascendant, zodat een opkomst een thema niet kan tegenspreken.

Waarom de week deze volgorde volgt: twee verklaringen

Dio Cassius, onze oudste bron over de kwestie, geeft er twee. De eerste is de telling van de uren, die van de tabel hierboven. De tweede telt van kwart tot kwart in de volgorde van de sferen en komt via een andere weg tot hetzelfde resultaat. Hij vermeldt beide en kiest niet.

Wij tonen de eerste, omdat ze zich regel voor regel op een tabel laat aantonen. Dit is geen oordeel over de tweede, waarvan het resultaat identiek is: wat op het spel staat is de oorzaak, niet de opeenvolging van de dagen.

De engelennamen die aan de uren verbonden zijn

De Latijnse traditie, van Agrippa tot het Heptameron, geeft aan elk uur van de dag en de nacht een engelennaam, verschillend naargelang de dag van de week. Deze lijsten variëren van het ene handschrift tot het andere en van de ene druk tot de volgende, zonder dat enige versie gezag heeft boven de andere.

Wij serveren er geen enkele. Een lijst die van het ene exemplaar tot het andere verandert, is geen referentiegegeven, en er een geven zonder te zeggen welke zou in stilte beslissen zijn.

Voorbij de poolcirkels

De bronnen zijn geschreven op breedtegraden waar de Zon elke dag opkomt. Geen enkele zegt wat men moet doen wanneer hij niet opkomt, of wanneer hij niet meer ondergaat: de vraag stelde zich niet.

Wij delen niets op wanneer er niets op te delen valt, en we zeggen welk van de twee gevallen we hebben aangetroffen. Twee keer per jaar bestaat er zelfs een dag die opkomt, ondergaat, en waarvan de volgende dag niet meer opkomt: zijn nacht heeft geen waarneembaar einde, en de tabel signaleert het in plaats van hem op een verzonnen uur af te sluiten.

Wat wij ermee doen

Niets in de lezingen die deze site verkoopt, wordt gedateerd door het planetaire uur. De geboortehoroscoop wordt gelezen op de hemel van een geboorte, de transits op de hemel van de dag, de jaarlezing op de profectie en de firdaria. Het planetaire uur erbovenop voegen zou geen ding meer zeggen: het zou een tweede opdeling leggen op een hemel die er al een heeft.

Deze pagina bestaat om een andere reden: het planetaire uur is de oude techniek die men overal tegenkomt, in de almanakken, in de horaire astrologie, in de grimoires, en bijna nooit met zijn bron. William Lilly gebruikt het in 1647 om een horaire vraag te controleren: als de heer van het uur en de Ascendant het niet eens zijn, wantrouwt hij de vraag. Weten waar het vandaan komt is beter dan een tabel over te schrijven.

Toch verbindt een draad deze tabel met de rest van de site. Hetzelfde wiel van de zeven, bij een ander vertrekpunt genomen, beheerst de gelaten van de dierenriem van tien graden tot tien graden, vanaf Mars op de eerste graad van de Ram. Je vindt het kolom voor kolom terug in de tabel van de waardigheden. Tabel van de essentiële waardigheden →